Pragati Scholarship Scheme: तांत्रिक शिक्षण (Technical Education) घेऊ इच्छिणाऱ्या आणि आर्थिक अडचणींमुळे मागे पडणाऱ्या विद्यार्थिनींसाठी केंद्र सरकारची एक उत्तम योजना फायदेशीर ठरत आहे. अखिल भारतीय तंत्रशिक्षण परिषदेद्वारे (AICTE) मुलींना तांत्रिक शिक्षणात प्रोत्साहन देण्यासाठी ‘प्रगती शिष्यवृत्ती योजना’ (Pragati Scholarship Scheme) राबवली जात आहे.
मुलींना उच्च शिक्षणाचा मार्ग खुला करून देणे आणि त्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे, हा या योजनेचा मुख्य हेतू आहे. या योजनेची पात्रता, फायदे आणि अर्ज कसा करावा याबद्दल सविस्तर माहिती येथे जाणून घेऊया.
’प्रगती शिष्यवृत्ती योजना’ काय आहे आणि काय मिळतो फायदा?
या योजनेअंतर्गत निवड झालेल्या पात्र विद्यार्थिनींना शिक्षणाचा खर्च उचलण्यासाठी सरकारकडून आर्थिक मदत दिली जाते:
- आर्थिक मदत: दरवर्षी ५०,००० रुपये एवढी रक्कम शिष्यवृत्ती म्हणून थेट बँक खात्यात जमा केली जाते.
- कालावधी: पदवी (Degree) अभ्यासक्रमासाठी कमाल ४ वर्षे आणि पदविका (Diploma) अभ्यासक्रमासाठी कमाल ३ वर्षे ही मदत मिळते.
- वापर: या रकमेचा वापर विद्यार्थिनी आपल्या कॉलेजची फी भरणे, पुस्तके, लॅपटॉप, सॉफ्टवेअर किंवा शिक्षणासाठी लागणारे इतर साहित्य खरेदी करण्यासाठी करू शकतात.
योजनेसाठी पात्रता काय आहे?
’प्रगती शिष्यवृत्ती योजना’ मिळवण्यासाठी विद्यार्थिनींनी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- अभ्यासक्रम: विद्यार्थिनीने AICTE मान्यताप्राप्त महाविद्यालयात किंवा संस्थेत इंजिनिअरिंग, फार्मसी किंवा इतर तांत्रिक पदवी (Degree) किंवा पदविका (Diploma) अभ्यासक्रमाच्या प्रथम वर्षात प्रवेश घेतलेला असावा. (किंवा लॅटरल एंट्रीद्वारे थेट द्वितीय वर्षात प्रवेश घेतलेली विद्यार्थिनीही पात्र असेल).
- कुटुंबाचे उत्पन्न: अर्जदार विद्यार्थिनीच्या कुटुंबाचे एकूण वार्षिक उत्पन्न ८ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे अनिवार्य आहे.
- मर्यादा: एकाच कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन मुलींना या योजनेचा लाभ घेता येऊ शकतो.
कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता भासते, त्यामुळे ही कागदपत्रे आधीच तयार ठेवा:
- मागील वर्षाची गुणपत्रिका (१० वी किंवा १२ वी)
- कुटुंबाचा अधिकृत उत्पन्नाचा दाखला (वार्षिक उत्पन्न ८ लाखांपेक्षा कमी असलेला)
- चालू वर्षाचा कॉलेज प्रवेशाचा पुरावा (बोनाफाईड सर्टिफिकेट किंवा फी पावती)
- बँक पासबुकची प्रत (तुमचे बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे अत्यंत आवश्यक आहे)
- आधार कार्ड
- जातीचा दाखला (राखीव प्रवर्गातील विद्यार्थिनींसाठी)
अर्ज कुठे आणि कधी करावा?
या योजनेसाठी संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाईन पद्धतीने चालते:
- अधिकृत संकेतस्थळ: केंद्र सरकारच्या अधिकृत ‘नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टल’ (National Scholarship Portal – NSP) या वेबसाईटवर जाऊन ऑनलाईन अर्ज करावा लागतो.
- अर्जाची वेळ: दरवर्षी शैक्षणिक वर्ष सुरू झाल्यानंतर साधारणपणे ऑगस्ट ते ऑक्टोबर या कालावधीत या पोर्टलवर अर्ज भरण्याची प्रक्रिया सुरू होते.
Pragati Scholarship Scheme
‘प्रगती शिष्यवृत्ती योजना’ ही आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील मुलींना उच्च व तांत्रिक शिक्षण घेण्यासाठी दरवर्षी ५० हजार रुपयांचे भक्कम पाठबळ देणारी एक अत्यंत महत्त्वाकांक्षी सरकारी योजना आहे. पात्र विद्यार्थिनींनी वेळेत आवश्यक कागदपत्रांसह नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टलवर अर्ज करून या सुवर्णसंधीचा नक्की लाभ घ्यावा.
प्रगती शिष्यवृत्ती योजना (Pragati Scholarship): FAQs
Q1. प्रगती शिष्यवृत्ती योजनेसाठी कोणकोणत्या विद्यार्थिनी पात्र आहेत?
उत्तर: ज्या विद्यार्थिनींनी AICTE मान्यताप्राप्त महाविद्यालयात किंवा संस्थेत इंजिनिअरिंग (Engineering), फार्मसी (Pharmacy), आर्किटेक्चर किंवा इतर तांत्रिक पदवी (Degree) किंवा पदविका (Diploma) अभ्यासक्रमाच्या प्रथम वर्षात प्रवेश घेतला आहे, त्या या योजनेसाठी पात्र आहेत. तसेच, लॅटरल एंट्रीद्वारे (Lateral Entry) थेट द्वितीय वर्षात प्रवेश घेतलेल्या मुलीही यासाठी अर्ज करू शकतात. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ८ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे आवश्यक आहे.
Q2. या योजनेअंतर्गत दरवर्षी किती रक्कम मिळते आणि ती कशासाठी वापरता येते?
उत्तर: या योजनेअंतर्गत निवड झालेल्या विद्यार्थिनीला दरवर्षी ५०,००० रुपये शिष्यवृत्ती मिळते. ही रक्कम पदवीसाठी कमाल ४ वर्षे आणि डिप्लोमासाठी कमाल ३ वर्षे दिली जाते. या पैशांचा वापर कॉलेजची फी भरणे, पुस्तके, लॅपटॉप, सॉफ्टवेअर आणि शिक्षणासाठी लागणारे इतर साहित्य खरेदी करण्यासाठी करता येतो.
Q3. प्रगती शिष्यवृत्तीसाठी ऑनलाईन अर्ज कसा आणि कधी करावा?
उत्तर: या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थिनींना केंद्र सरकारच्या अधिकृत नॅशनल स्कॉलरशिप पोर्टल (National Scholarship Portal – NSP) वर जाऊन ऑनलाईन अर्ज करावा लागतो. साधारणपणे दरवर्षी शैक्षणिक वर्ष सुरू झाल्यानंतर ऑगस्ट ते ऑक्टोबर या महिन्यांच्या दरम्यान या पोर्टलवर अर्जाची प्रक्रिया सुरू होते.
Q4. एकाच कुटुंबातील किती मुलींना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो?
उत्तर: केंद्र सरकारच्या नियमांनुसार, एका कुटुंबातील जास्तीत जास्त दोन मुलींना या ‘प्रगती शिष्यवृत्ती योजनेचा’ लाभ घेता येऊ शकतो.
Q5. या शिष्यवृत्तीचा फॉर्म भरण्यासाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?
उत्तर: अर्ज करताना खालील कागदपत्रे सोबत असणे आवश्यक आहे:
- १० वी किंवा १२ वीची गुणपत्रिका (Marksheet)
- सक्षम अधिकार्याने दिलेला कुटुंबाचा वार्षिक उत्पन्नाचा दाखला (८ लाखांपेक्षा कमी)
- कॉलेजचे बोनाफाईड सर्टिफिकेट (Bonafide Certificate) किंवा फी पावती
- बँक पासबुकची प्रत (बँक खाते आधार कार्डशी लिंक असणे अनिवार्य आहे)
- आधार कार्ड आणि जातीचा दाखला (लागू असल्यास)
हे देखील वाचा: लेक लाडकी योजना 2026: प्रत्येक मुलीला मिळणार 1 लाख रुपये; पहा संपूर्ण माहिती, असा घ्या लाभ