Monsoon Update 2026: राज्यातील शेतकऱ्यांसाठी अखेर एक दिलासादायक बातमी समोर येत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून दडी मारून बसलेला मान्सून आता पुन्हा एकदा सक्रिय होण्यासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण झाली आहे. हवामान विभागाने दिलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, पुढील दोन ते तीन दिवसांत राज्यातील विविध भागांत पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता आहे.
कमी पावसामुळे चिंतेत असलेल्या बळीराजाला या बदलत्या वातावरणामुळे मोठा दिलासा मिळण्याची चिन्हे आहेत.
जून २०२६ मधील पावसाची स्थिती आणि आकडेवारी
या वर्षी म्हणजेच २०२६ मध्ये जून महिन्याच्या सुरुवातीला पावसाने एक वेगळाच विक्रम रचला आहे. आतापर्यंतचा सर्वात कोरडा जाणारा जून महिना म्हणून या कालावधीची नोंद झाली असली, तरीही काही भागांत सरासरीच्या ५९% पर्यंत पाऊस झाला आहे.
महाराष्ट्रासारख्या मोठ्या राज्याचा विचार केला तर ही आकडेवारी काही भागांत समाधानकारक तर काही भागांत चिंताजनक आहे. अनेक ठिकाणी अद्याप पेरण्या खोळंबल्या असून शेतकरी चांगल्या पावसाच्या प्रतीक्षेत आहेत.
प्रादेशिक हवामान अंदाज: कुठे कोणता अलर्ट?
हवामान विभागाने दिलेल्या माहितीनुसार, संपूर्ण देशाच्या तुलनेत महाराष्ट्रातील स्थानिक हवामानात मोठी विविधता पाहायला मिळत आहे:
- विदर्भ: विदर्भातील बहुतांश जिल्ह्यांसाठी ऑरेंज अलर्ट (Orange Alert) जारी करण्यात आला असून, येथे मुसळधार पावसाची शक्यता आहे.
- कोकण: कोकण किनारपट्टीच्या भागासाठी येलो अलर्ट (Yellow Alert) देण्यात आला आहे.
- मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्र: या भागांत सध्या कोणताही अधिकृत अलर्ट नसला तरी ढगाळ वातावरण निर्माण झाले आहे.
मान्सून रखडण्याची शास्त्रीय कारणे काय आहेत?
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, मान्सूनच्या पुढील वाटचालीत काही हवामान प्रणालींमुळे अडथळा निर्माण झाला आहे:
- सायक्लोनिक सर्क्युलेशन: उत्तर पाकिस्तान आणि जम्मू दरम्यान एक चक्रीवादळ परिस्थिती (Cyclonic Circulation) निर्माण झाली आहे, ज्याला आपण वेस्टर्न डिस्टर्बन्स (Western Disturbance) म्हणू शकतो.
- वाऱ्याची दिशा: महाराष्ट्रात पाऊस पडण्यासाठी वारे दक्षिण-पश्चिम दिशेकडून येणे आवश्यक असते. परंतु, सध्या वारे उत्तर-पश्चिम दिशेकडून वाहत असल्यामुळे मान्सूनच्या प्रगतीला विरोध होत आहे.
- इतर प्रणाली: उत्तर बिहार आणि पश्चिम बंगालच्या भागातून हिमालयापासून बंगालच्या खाडीपर्यंत एक कमी दाबाचा पट्टा (Trough) सक्रिय आहे, ज्यामुळे हवेच्या दाबात बदल होत आहेत.
२१ ते २३ जून दरम्यान पावसाची स्थिती कशी राहील?
२१ जून (आजचा अंदाज)
- विदर्भ आणि पूर्व भाग: सांगली, सातारा, कोल्हापूर, सोलापूरचा पूर्व भाग, नांदेड आणि लातूरच्या पूर्व भागात आजपासून विजेच्या कडकडाटासह पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. विदर्भातील अमरावती, अकोला आणि बुलढाणाचा काही भाग सोडल्यास इतरत्र चांगल्या पावसाची शक्यता आहे.
- उत्तर आणि मध्य महाराष्ट्र: धुळे, नंदुरबार, जळगाव आणि छत्रपती संभाजीनगरच्या पश्चिम भागात तसेच पालघर, ठाणे, मुंबई आणि नाशिकच्या घाटमाथ्यावर पावसाला सुरुवात होत आहे.
२२ आणि २३ जूनचा अंदाज
- २२ जून: या दिवसापासून पावसाचा जोर वाढेल. मुंबई आणि मध्य महाराष्ट्रातील सोलापूर, पुणे या भागांत चांगला पाऊस अपेक्षित आहे. धुळे ते कोलकाता या दरम्यान रखडलेली मान्सूनची रेषा पुढे सरकण्यास मदत होईल.
- २३ जून: संपूर्ण महाराष्ट्र मान्सून व्यापण्याची शक्यता असून अनेक भागांत ढगाळ हवामान राहील.
- पेरणीची वेळ: शेतकरी बांधव ५ जुलैपर्यंत किंवा त्यापुढील काही दिवसांपर्यंत पेरण्या करू शकतात.
- वाणांची निवड: जून महिना कोरडा गेल्यामुळे आता शेतकऱ्यांनी कमी कालावधीत येणाऱ्या आणि उशिरा पेरणीसाठी योग्य असलेल्या पिकांच्या वाणांची (Seeds) निवड करावी.
- हवामान पूर्णपणे अनुकूल झाल्याशिवाय आणि जमिनीत पुरेशी ओल निर्माण झाल्याशिवाय घाईगडबडीत पेरणी करणे टाळावे.
हे देखील वाचा: नमो शेतकरी योजनेचा हप्ता ‘या’ दिवशी जमा होणार? जाणून घ्या सविस्तर अपडेट!