E Pik Pahani 2026: महाराष्ट्र राज्यातील शेतकरी बांधवांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. खरीप हंगाम 2026 अंतर्गत राज्यात 15 जुलै 2026 पासून ई-पीक पाहणीची प्रक्रिया अधिकृतपणे सुरू होणार आहे. यंदाची ई-पीक पाहणी केंद्र सरकारच्या DCS MH (Digital Crop Survey) या नवीन मोबाईल ॲप्लिकेशनच्या माध्यमातून केली जाणार असून, यासंदर्भातील पूर्वतयारी आता प्रशासकीय पातळीवर अंतिम टप्प्यात आली आहे.
100% ई-पीक पाहणीचे शासनाचे निर्देश
केंद्र सरकारच्या ‘ॲग्रीस्टॅक’ (AgriStack) मोहिमेअंतर्गत देशातील सर्व राज्यांमध्ये पिकांच्या लागवडीचा अचूक डेटा ऑनलाइन अपलोड करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. याच पार्श्वभूमीवर, राज्य शासनाने एप्रिल महिन्यातच एक जीआर (GR) निर्गमित करून यावर्षी 100% ई-पीक पाहणी केंद्र शासनाच्या नवीन ॲपद्वारे करण्याचे निर्देश दिले आहेत. यासाठी प्रत्येक विभागाला स्वतंत्र जबाबदाऱ्या सोपवण्यात आल्या असून काम जलद ट्रॅकवर सुरू आहे.
महिला बचत गटांना मिळणार ‘पीक पाहणी सहाय्यक’ म्हणून संधी
यंदाच्या ई-पीक पाहणीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये स्थानिक पातळीवर मोठी रोजगार निर्मिती होणार आहे.
- नेमणूक: राज्यातील महिला बचत गटांमधील सुशिक्षित महिला सदस्यांची नेमणूक ‘ई-पीक पाहणी सहाय्यक’ म्हणून केली जात आहे.
- प्रशिक्षण (Training): सध्या जिल्हा व तालुका पातळीवर या महिलांसाठी आणि जुन्या सहाय्यकांसाठी मास्टर ट्रेनिंग आणि जिल्हास्तरीय प्रशिक्षण प्रक्रिया वेगाने सुरू आहेत.
- हे सर्व सहाय्यक 15 जुलैपासून प्रत्यक्ष शेतावर जाऊन शेतकऱ्यांना पीक पाहणीसाठी मदत करणार आहेत.
DCS MH ॲपमध्ये झालेले महत्त्वाचे बदल (नवीन अपडेट्स)
वर्ष 2025 मध्ये काही प्रायोगिक तत्त्वावर (Pilot Project) या ॲपद्वारे पीक पाहणी करण्यात आली होती. त्यावेळी आलेल्या अडचणी आणि तांत्रिक समस्यांचा अभ्यास करून, यंदा 2026 च्या खरीप हंगामासाठी ॲपचे नवीन सुधारित व्हर्जन तयार करण्यात आले आहे. यामध्ये खालील बदल पाहायला मिळतील:
- अचूकता (Accuracy) वाढवली: ॲपच्या अचूकतेमध्ये सुधारणा करण्यात आली आहे. सर्वे नंबरच्या मुख्य केंद्रबिंदूपासूनचे (Center Point) अंतर आता निश्चित आणि मर्यादित करण्यात आले आहे, ज्यामुळे बोगस नोंदणीला आळा बसेल.
- ऑफलाइन फोटो अपलोड सुविधा: महसूल मंत्र्यांच्या सूचनेनुसार, शेतकऱ्यांना किंवा सहाय्यकांना शेतात नेटवर्क नसले तरी ऑफलाइन पद्धतीने पिकांचे फोटो घेता येतील. त्यानंतर मोबाईल नेटवर्क उपलब्ध झाल्यावर तो डेटा ऑनलाइन अपलोड करण्याची सोय देण्यात आली आहे.
- सहाय्यकांची थेट मदत: ज्या शेतकऱ्यांना स्वतः ई-पीक पाहणी करणे शक्य नाही, त्यांची पीक पाहणी सुरुवातीपासूनच प्रशासनाने नियुक्त केलेले ‘पीक पाहणी सहाय्यक’ करून देतील.
तुमच्या गावातील सहाय्यकांची यादी लवकरच येणार!
तुमच्या गावासाठी कोणत्या पीक पाहणी सहाय्यकाची नेमणूक झाली आहे, त्यांचा कॉन्टॅक्ट नंबर काय आहे, याबद्दलची अधिकृत माहिती आणि याद्या लवकरच महसूल विभागामार्फत प्रकाशित केल्या जातील.
(FAQs) – ई-पीक पाहणी 2026
प्र. 1) खरीप हंगाम 2026 ची ई-पीक पाहणी कधीपासून सुरू होणार आहे?
उत्तर: खरीप हंगाम 2026 साठी ई-पीक पाहणीची प्रक्रिया अधिकृतपणे 15 जुलै 2026 पासून संपूर्ण महाराष्ट्रात सुरू होणार आहे.
प्र. 2) यावर्षी ई-पीक पाहणी कोणत्या नवीन ॲपद्वारे केली जाणार आहे?
उत्तर: यंदाची पीक पाहणी केंद्र सरकारच्या नवीन DCS MH (Digital Crop Survey Maharashtra) या मोबाईल ॲप्लिकेशनच्या लेटेस्ट व्हर्जनद्वारे केली जाईल. जुन्या ई-पीक पाहणी ॲपऐवजी आता हे नवीन ॲप वापरावे लागेल.
प्र. 3) शेतात मोबाईल नेटवर्क नसेल तर ई-पीक पाहणी कशी करावी?
उत्तर: नवीन DCS MH ॲपमध्ये ऑफलाइन सुविधेचा पर्याय देण्यात आला आहे. शेतकरी बांधव शेतात नेटवर्क नसतानाही पिकांचे ऑफलाइन फोटो घेऊ शकतात आणि नंतर मोबाईल नेटवर्क क्षेत्रात आल्यावर तो डेटा ऑनलाइन अपलोड करू शकतात.
प्र. 4) ई-पीक पाहणी सहाय्यक म्हणून कोणाची नेमणूक केली जात आहे?
उत्तर: ग्रामीण भागातील महिला बचत गटांमधील सुशिक्षित महिला सदस्यांची नेमणूक ‘ई-पीक पाहणी सहाय्यक’ म्हणून केली जात आहे. ज्या शेतकऱ्यांना स्वतः नोंदणी करता येत नाही, त्यांना हे सहाय्यक मदत करतील.
प्र. 5) आपल्या गावातील ई-पीक पाहणी सहाय्यकाची माहिती कुठे मिळेल?
उत्तर: महसूल विभागामार्फत लवकरच प्रत्येक गावानुसार सहाय्यकांच्या याद्या आणि त्यांचे मोबाईल नंबर जाहीर केले जातील. ही माहिती ग्रामपंचायत स्तरावर किंवा स्थानिक तलाठी कार्यालयाकडून शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून दिली जाईल.
हे देखील वाचा: घरकुल योजना असा करा ऑनलाईन अर्ज, घरबसल्या फॉर्म भरा, यादीत नाव लावा