Shetkari Mitra Bharti 2026: राज्यातील कृषी विभागाच्या माध्यमातून एक अत्यंत महत्त्वाची घोषणा करण्यात आली आहे. कृषिमंत्र्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, महाराष्ट्रामध्ये ११ हजार ‘शेतकरी मित्र’ या पदांची भरती केली जाणार आहे. या घोषणेमुळे ग्रामीण भागातील सुशिक्षित बेरोजगार तरुण आणि शेती क्षेत्राची आवड असणाऱ्या उमेदवारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. ही भरती नेमकी कशी होणार, पात्रता काय असेल आणि मानधन किती मिळणार, याबद्दलची सविस्तर माहिती आपण या लेखात घेणार आहोत.
शेतकरी मित्र म्हणजे काय आणि या पदाची पार्श्वभूमी
शेतकरी मित्र ही संकल्पना राज्यासाठी नवीन नाही. यापूर्वी देखील ‘कृषी मित्र’ या नावाने अशा प्रकारची पदे भरण्यात आली होती. मात्र, काही तांत्रिक कारणांमुळे आणि काळाच्या ओघात ही प्रक्रिया काहीशी थंडावली होती. आता पुन्हा एकदा कृषी विभागाला बळकटी देण्यासाठी आणि शासनाच्या योजना तळागाळातील शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी ११ हजार शेतकरी मित्रांची नियुक्ती करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. हे पद पूर्णवेळ सरकारी नोकरी नसून शासन आणि शेतकरी यांच्यातील दुवा म्हणून काम करणारे एक मानधन तत्त्वावरील पद आहे.
शेतकरी मित्राची मुख्य कामे आणि जबाबदाऱ्या
ज्याप्रमाणे ग्रामपंचायत स्तरावर मनरेगाची कामे पाहण्यासाठी ग्राम रोजगार सेवक असतो, त्याच धर्तीवर कृषी विभागाच्या योजनांसाठी शेतकरी मित्र काम करतील. यांच्या मुख्य जबाबदाऱ्या खालीलप्रमाणे असू शकतात:
- शासकीय योजनांचा प्रसार: महाडीबीटी पोर्टलवरील विविध योजना, मागासवर्गीय सौर कृषी पंप योजना, पीक स्पर्धा आणि पीक प्रात्यक्षिके यांची माहिती शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवणे.
- तांत्रिक मदत: शेतकऱ्यांना विविध योजनांचे ऑनलाईन अर्ज भरताना तांत्रिक मदत करणे आणि आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता कशी करावी, याचे मार्गदर्शन करणे.
- प्रशिक्षण आणि शिबिरे: कृषी विभागामार्फत आयोजित केली जाणारी शेतकरी प्रशिक्षणे, शिबिरे आणि मेळावे यामध्ये जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांचा सहभाग वाढवणे.
- कृषी सहायकांना मदत: महसूल मंडळातील कृषी सहाय्यक आणि कृषी अधिकाऱ्यांना क्षेत्रीय स्तरावर कामात मदत करणे.
पात्रता निकष आणि वयोमर्यादा
शेतकरी मित्र पदासाठी अर्ज करू इच्छिणाऱ्या उमेदवारांसाठी काही प्राथमिक निकष ठरवले जाण्याची शक्यता आहे. यापूर्वीच्या भरती प्रक्रियेचा आधार घेता खालील पात्रता महत्त्वाची ठरेल:
- वयोमर्यादा: उमेदवाराचे वय १८ ते ४५ वर्षांच्या दरम्यान असावे. या वयोगटातील तरुण उत्साहाने फिरून काम करू शकतात, असा शासनाचा कयास आहे.
- शैक्षणिक पात्रता: उमेदवार किमान १० वी किंवा १२ वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे. ज्या उमेदवारांकडे कृषी पदविका (Agri Diploma) किंवा कृषी पदवी (Agri Degree) आहे, त्यांना या भरतीमध्ये प्राधान्य दिले जाऊ शकते.
- स्थानिक रहिवासी: संबंधित गावातील किंवा परिसरातील उमेदवार असल्यास त्याला प्राधान्य मिळते, जेणेकरून त्याला स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती आणि शेतकऱ्यांची माहिती असते.
मानधन आणि आर्थिक मोबदला
शेतकरी मित्र पदाबाबत मानधनावरून सध्या अनेक चर्चा सुरू आहेत. काही माध्यमांनुसार १८,००० रुपये मानधनाचा उल्लेख केला जात असला तरी, हे मानधन पूर्णपणे मासिक स्वरूपाचे नसेल. हे पद मानधन आणि प्रोत्साहन भत्ता (Incentive) या तत्त्वावर काम करेल.
साधारणपणे एक निश्चित वार्षिक किंवा मासिक मानधन ठरवले जाते आणि त्यानंतर केलेल्या कामाच्या आधारावर (उदा. अर्जांची संख्या किंवा बैठकांचे आयोजन) अतिरिक्त प्रोत्साहन भत्ता दिला जातो. सर्व भत्ते आणि मानधन मिळून एका उमेदवाराला वार्षिक १८ हजार रुपयांच्या पुढे किंवा त्या प्रमाणात मोबदला मिळू शकतो. हे काम सेवाभावी वृत्तीने आणि प्रशासनाशी संपर्क वाढवण्यासाठी उत्तम संधी आहे.
अर्ज प्रक्रिया आणि निवड पद्धत
ही भरती प्रक्रिया राज्यस्तरावर एकाच वेळी न होता, तालुका किंवा जिल्हा स्तरावर राबवली जाण्याची शक्यता आहे. ‘आत्मा’ (ATMA) अंतर्गत किंवा तालुका कृषी कार्यालयामार्फत याच्या जाहिराती प्रसिद्ध केल्या जातील.
- अर्ज: अर्जाची पद्धत ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन या दोन्ही स्वरूपात असू शकते.
- शिफारस: स्थानिक कृषी सहाय्यक किंवा तालुका कृषी अधिकारी यांची शिफारस निवडीच्या वेळी महत्त्वाची ठरू शकते.
- मंजुरी: सध्या या पदभरतीला तत्वतः मंजुरी मिळाली असून, लवकरच या संदर्भातील सविस्तर शासन निर्णय (GR) निर्गमित केला जाईल. त्यामध्ये वयाची अट, निवड पद्धत आणि मानधनाचा अचूक आकडा स्पष्ट होईल.
शेतकरी मित्र ही योजना ग्रामीण भागातील तरुणांना कृषी प्रशासनाशी जोडण्याची आणि शेतकऱ्यांच्या कल्याणासाठी काम करण्याची एक मोठी संधी आहे.