Bandhkam Kamgar Bhandi Yojana Registration: महाराष्ट्र राज्यातील बांधकाम क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या कामगारांच्या कल्याणासाठी शासन विविध योजना राबवत असते. यामध्ये ‘घर संसार’ योजना (पूर्वीची बांधकाम कामगार भांडी योजना) ही अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. या योजनेद्वारे नोंदणीकृत कामगारांना केवळ 1 रुपयाच्या नाममात्र नोंदणी शुल्कात मोठी मदत दिली जात आहे. या लेखात आपण योजनेचे स्वरूप, फायदे आणि अर्ज प्रक्रियेबद्दल सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
घर संसार योजनेचे स्वरूप आणि मिळणारे लाभ
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | बांधकाम कामगार कल्याणकारी योजना (घर संसार योजना) |
| लाभार्थी | महाराष्ट्रातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगार |
| नोंदणी शुल्क | फक्त 1 रुपया (नवीन नोंदणीसाठी) |
| मिळणारा रोख लाभ | ₹5,000 (थेट बँक खात्यात) |
| मिळणारे साहित्य | 30 वस्तूंचा मोफत स्टील भांडी संच (किंमत ₹20,000) |
| पात्र वय | 18 ते 60 वर्षे |
| अधिकृत वेबसाईट | mahaconstructionboard.in |
बांधकाम कामगारांना कामाच्या ठिकाणी किंवा स्थलांतराच्या वेळी मूलभूत सोयीसुविधा मिळाव्यात हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे. या अंतर्गत पात्र कामगारांना खालील लाभ मिळतात:
- मोफत भांडी संच: कामगारांना दैनंदिन वापरासाठी 30 वस्तूंचा एक परिपूर्ण स्टील भांडी संच दिला जातो. या संचाचे बाजारमूल्य अंदाजे 20,000 रुपये इतके असते.
- आर्थिक मदत: भांडी संचासोबतच कामगारांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी 5,000 रुपयांची रक्कम थेट बँक खात्यात (DBT) जमा केली जाते.
- एकूण लाभ: या योजनेच्या माध्यमातून एका कामगाराला साधारणतः 25,000 रुपयांपर्यंतचा थेट लाभ मिळतो.
योजनेसाठी आवश्यक पात्रता निकष
या सरकारी योजनेचा लाभ घेण्यासाठी कामगारांनी खालील अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
- कामगार हा महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असणे अनिवार्य आहे.
- अर्जदाराचे वय 18 ते 60 वर्षांच्या दरम्यान असावे.
- महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे कामगाराची नोंदणी झालेली असावी.
- कामगाराने गेल्या 12 महिन्यांत किमान 90 दिवस बांधकाम क्षेत्रात काम केल्याचे प्रमाणपत्र असणे आवश्यक आहे.
- कामगार कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न 1 लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे.
अर्ज करण्यासाठी लागणारी महत्त्वाची कागदपत्रे
ऑनलाईन पद्धतीने नोंदणी करण्यासाठी खालील कागदपत्रांची आवश्यकता भासते:
- आधार कार्ड आणि रेशन कार्ड.
- महाराष्ट्र राज्याचा अधिवास दाखला (Domicile Certificate).
- सक्रिय बँक खाते आणि पासबुकची प्रत.
- कामगार ओळखपत्र (Labor ID Card).
- 90 दिवस काम केल्याचे अधिकृत प्रमाणपत्र.
- उत्पन्नाचा दाखला (तहसीलदार किंवा सक्षम प्राधिकारी स्वाक्षरीत).
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो आणि मोबाईल नंबर.
ऑनलाईन अर्ज करण्याची सविस्तर प्रक्रिया
बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन तुम्ही या योजनेसाठी अर्ज करू शकता. प्रक्रियेचे टप्पे खालीलप्रमाणे आहेत:
- पोर्टलला भेट द्या: सर्वप्रथम महाराष्ट्र बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (mahaconstructionboard.in) जा.
- नोंदणी करा: तुमच्या आधार कार्ड आणि मोबाईल नंबरच्या साहाय्याने नवीन खाते तयार करा किंवा जुन्या प्रोफाईलमध्ये लॉगिन करा.
- योजना निवडा: ‘कल्याणकारी योजना’ (Welfare Schemes) या विभागात जाऊन ‘घर संसार योजना’ किंवा ‘भांडी संच योजना’ निवडा.
- माहिती भरा: अर्जामध्ये विचारलेली वैयक्तिक माहिती, बँक तपशील आणि कामाचा अनुभव अचूकपणे भरा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: वरील नमूद केलेली सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून योग्य आकारात अपलोड करा.
- अर्जाची पडताळणी: सर्व माहिती एकदा तपासून अर्ज सबमिट करा. अर्ज जमा झाल्यानंतर मिळालेला पोचपावती क्रमांक जपून ठेवा.
अर्जाची स्थिती आणि मदत वितरण
अर्ज सादर केल्यानंतर सरकारी विभागामार्फत त्याची छाननी केली जाते. सर्व माहिती आणि कागदपत्रे वैध आढळल्यास अर्जाला मंजुरी दिली जाते. त्यानंतर संबंधित जिल्हा कार्यालयामार्फत भांडी संचाचे वाटप केले जाते आणि रोख रक्कम कामगाराच्या आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात वर्ग केली जाते.
बांधकाम कामगार योजना अर्जाची स्थिती तपासण्याची पद्धत
- अधिकृत संकेतस्थळावर जा: सर्वात आधी महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या (MBOCW) अधिकृत पोर्टलला भेट द्या.
- लॉगिन करा: तुमचा नोंदणीकृत मोबाईल नंबर आणि पासवर्ड वापरून ‘कामगार लॉगिन’ (Worker Login) करा.
- डॅशबोर्ड पहा: लॉगिन केल्यानंतर तुमच्या समोर एक डॅशबोर्ड उघडेल. तिथे ‘My Applications’ किंवा ‘Applied Schemes’ असा पर्याय दिसेल, त्यावर क्लिक करा.
- स्थिती तपासा: तुम्ही ज्या तारखेला अर्ज केला होता, त्या अर्जासमोर ‘Pending’, ‘Approved’ किंवा ‘Rejected’ अशी स्थिती दिसेल.
- ॲप्लिकेशन आयडी: जर तुम्हाला लॉगिनमध्ये अडचण येत असेल, तर तुम्ही संकेतस्थळावरील ‘Check Your Status’ या लिंकवर जाऊन तुमचा अर्ज क्रमांक (Application ID) टाकूनही थेट माहिती मिळवू शकता.
अर्जात त्रुटी असल्यास काय करावे?
जर तुमचा अर्ज ‘Pending’ किंवा ‘Incomplete’ दिसत असेल, तर बहुधा काही कागदपत्रे अस्पष्ट असावीत. अशा वेळी:
- अर्जावर काय शेरा (Remark) मारला आहे ते तपासा.
- विचारलेली कागदपत्रे पुन्हा व्यवस्थित स्कॅन करून अपलोड करा.
- अधिक माहितीसाठी तुमच्या जवळच्या कामगार उपायुक्त कार्यालयाशी (ALC Office) संपर्क साधा.
बांधकाम कामगार नोंदणी: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
- प्रश्न 1: बांधकाम कामगार नोंदणीसाठी किती फी लागते?
- उत्तर: महाराष्ट्र शासनाच्या नवीन निर्णयानुसार, बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नवीन नोंदणी करण्यासाठी कामगाराला केवळ 1 रुपया नोंदणी शुल्क भरावे लागते. ही नोंदणी 5 वर्षांच्या कालावधीसाठी वैध असते.
- प्रश्न 2: घर संसार योजनेचा लाभ कोणाला मिळू शकतो?
- उत्तर: ज्या बांधकाम कामगारांची मंडळाकडे अधिकृत नोंदणी झाली आहे आणि ज्यांच्याकडे वैध कामगार ओळखपत्र (Labor ID) आहे, अशा सर्व पात्र कामगारांना या योजनेचा लाभ घेता येतो.
- प्रश्न 3: 90 दिवस काम केल्याचे प्रमाणपत्र कोणाकडून घ्यावे?
- उत्तर: तुम्ही ज्या ठिकाणी काम केले आहे त्या ठिकाणचा बिल्डर, ठेकेदार (Contractor), ग्रामसेवक किंवा महानगरपालिकेचे संबंधित अधिकारी यांच्याकडून तुम्ही 90 दिवस काम केल्याचे प्रमाणपत्र मिळवू शकता.
- प्रश्न 4: भांडी संच आणि 5,000 रुपये मिळण्यासाठी ऑनलाईन अर्ज कुठे करावा?
- उत्तर: यासाठी महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर (mahaconstructionboard.in) जाऊन ऑनलाईन अर्ज करावा लागतो.
- प्रश्न 5: अर्जाची स्थिती ‘Pending’ दिसत असल्यास काय करावे?
- उत्तर: जर तुमचा अर्ज प्रलंबित असेल, तर तुमच्या प्रोफाईलमध्ये लॉगिन करून ‘Remark’ तपासा. काही कागदपत्रे चुकीची असल्यास ती पुन्हा अपलोड करा किंवा जवळच्या कामगार कार्यालयात चौकशी करा.
- प्रश्न 6: नोंदणी नूतनीकरण (Renewal) करणे आवश्यक आहे का?
- उत्तर: हो, बांधकाम कामगार नोंदणीची मुदत संपण्यापूर्वी तिचे नूतनीकरण करणे आवश्यक असते. नूतनीकरण न केल्यास तुम्हाला सरकारी योजनांचे लाभ मिळणे बंद होऊ शकते.
महत्त्वाची टीप: बांधकाम कामगार नोंदणीसाठी आपले आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असल्याची खात्री करा, जेणेकरून 5,000 रुपयांचा लाभ थेट डीबीटीद्वारे जमा होईल. तसेच, दरवर्षी नोंदणीचे नूतनीकरण (Renewal) करणे आवश्यक आहे, अन्यथा भविष्यातील सरकारी योजनांचे लाभ बंद होऊ शकतात.
हे देखील वाचा: गट नंबर टाकून जमिनीचा नकाशा काढा, 1 रुपया सुद्धा चार्जेस नाही; पहा सोपी पद्धत