Solar Panel Subsidy GR: केंद्र आणि राज्य शासनाने नागरिकांना विजेच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण बनवण्यासाठी एक महत्त्वाकांक्षी योजना सुरू केली आहे. ही योजना म्हणजे ‘स्वयंपूर्ण महाराष्ट्र आवासीय रूफटॉप सोलर’, ज्याला ‘स्मार्ट सोलर योजना’ म्हणूनही ओळखले जाते. या योजनेअंतर्गत, घरगुती वीज ग्राहकांना त्यांच्या घराच्या छतावर सौर पॅनेल बसवण्यासाठी मोठे अनुदान दिले जाणार आहे. विशेषतः दारिद्र्य रेषेखालील आणि आर्थिक दृष्ट्या दुर्बळ घटकांसाठी ही योजना अत्यंत फायदेशीर ठरणार आहे.
योजनेचा उद्देश आणि प्रमुख लाभार्थी
या योजनेचा मुख्य उद्देश आर्थिक दृष्ट्या दुर्बळ वीज ग्राहकांना छतावरील सौर ऊर्जा प्रकल्प (Rooftop Solar) स्थापित करण्यास प्रोत्साहित करून त्यांना विजेच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण बनवणे आहे. यासोबतच, सौर ऊर्जेद्वारे तयार झालेली वीज घरगुती वापरासाठी वापरल्यानंतर शिल्लक राहिलेल्या विजेची विक्री करून लाभार्थ्यांसाठी उत्पन्नाचा एक आर्थिक स्रोत निर्माण करणे हा देखील योजनेचा एक महत्त्वपूर्ण उद्देश आहे. या योजनेचा लाभ एकूण 5 लाख घरगुती ग्राहकांना मिळणार आहे:
• दारिद्र्य रेषेखालील (BPL) ग्राहक.
• 100 युनिटपेक्षा कमी वापर असलेले आर्थिक दृष्ट्या दुर्बळ (EWS) घरगुती ग्राहक.
एकूण 5 लाख ग्राहकांपैकी 1,54,622 ग्राहक दारिद्र्य रेषेखालील असतील, तर उर्वरित 3,45,378 ग्राहक हे 100 युनिटपेक्षा कमी वापर करणारे आर्थिक दृष्ट्या दुर्बळ गटातील असतील.
अनुदान आणि ग्राहकाचा हिस्सा
या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये 95% पर्यंत अनुदान देण्यात येते. त्यामुळे, ग्राहकांना सौर पॅनेल बसवण्यासाठी केवळ नाममात्र रक्कम भरावी लागते. ही संपूर्ण स्थापना महावितरण (MSEDCL) द्वारे केली जाणार आहे. ग्राहकांना त्यांच्या श्रेणीनुसार फक्त ₹2500 ते ₹10,000 पर्यंतचा हिस्सा भरावा लागेल.
योजनेसाठी आवश्यक पात्रता आणि निकष
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराने खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
1. मूलभूत आवश्यकता:
• ग्राहकाकडे वैध वीज कनेक्शन असणे आवश्यक आहे.
• ग्राहकाने छतावरील सौर ऊर्जा प्रणालीसाठी इतर कोणत्याही अनुदानाचा लाभ घेतलेला नसावा.
• इच्छुक ग्राहकांना राष्ट्रीय पोर्टलवर नोंदणी करणे आवश्यक आहे.
• वीज ग्राहक थकबाकीमुक्त असणे आवश्यक आहे, म्हणजेच कोणतेही वीज बिल थकीत नसावे.
• फक्त सिंगल फेज वीज ग्राहक या योजनेत भाग घेण्यासाठी पात्र असतील.
2. वीज वापराचा निकष:
• ज्या वीज ग्राहकांचा वीज वापर (ऑक्टोबर 2024 ते सप्टेंबर 2025) या कालावधीत 100 युनिटपेक्षा जास्त नसेल, असे ग्राहक या योजनेसाठी पात्र राहतील.
3. निवडीचे तत्त्व:
• दारिद्र्य रेषेखालील (BPL) सर्व ग्राहकांना प्राधान्याने लाभ देण्यात येणार आहे.
• BPL वगळता इतर ग्राहकांना सदर योजना ‘प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य’ या तत्त्वावर राबवली जाईल.
योजनेचा कालावधी आणि महत्त्वाचे टप्पे
• सदर योजनेचा कालावधी मार्च 2027 पर्यंत असणार आहे.
• दारिद्र्य रेषेखालील ग्राहकांचा कोटा (1,54,622) पूर्ण न झाल्यास, डिसेंबर 2025 नंतर उर्वरित कोटा 100 युनिट वापर असलेल्या ग्राहकांसाठी वळवण्याचा अधिकार महावितरणकडे (MSEDCL) राहील.
ही योजना विजेच्या खर्चात बचत करून नागरिकांना आर्थिक स्थैर्य देणारी असून, अर्ज करण्यास पात्र असलेल्या ग्राहकांनी त्वरित राष्ट्रीय पोर्टलवर नोंदणी करावी.