Financial Security Schemes: आपल्या कुटुंबाचे भविष्य सुरक्षित करणे ही प्रत्येक व्यक्तीची प्राथमिकता असते. मात्र, अनेकदा माहितीच्या अभावामुळे आपण सरकारकडून मिळणाऱ्या आर्थिक मदतीपासून वंचित राहतो. विशेषतः दारिद्र्यरेषेखालील (BPL) कुटुंबांसाठी केंद्र सरकारने अशा काही योजना आणल्या आहेत, ज्या संकटकाळात मोठा आधार ठरतात.
आज आपण अशा 5 महत्त्वाच्या सरकारी योजनांची माहिती घेणार आहोत, ज्यांचा लाभ तुम्ही UMANG App द्वारे सहज घेऊ शकता.
1. इंदिरा गांधी राष्ट्रीय वृद्धापकाळ पेन्शन योजना (IGNOAPS)
ज्येष्ठ नागरिकांना उतारवयात कोणावरही अवलंबून राहावे लागू नये, यासाठी ही योजना राबवली जाते.
- पात्रता: 60 वर्षांवरील BPL नागरिक.
- मिळणारी मदत: 60 ते 79 वयोगटातील व्यक्तींना दरमहा 200 रुपये केंद्र सरकार देते (यात राज्य सरकार आपला हिस्सा मिळवून ही रक्कम वाढवते). 80 वर्षांनंतर ही मदत 500 रुपयांपर्यंत वाढते.
2. इंदिरा गांधी राष्ट्रीय विधवा पेन्शन योजना (IGNWPS)
पतीच्या निधनानंतर महिलांना आर्थिक स्थैर्य देण्यासाठी ही योजना अत्यंत महत्त्वाची आहे.
- पात्रता: 40 ते 79 वयोगटातील BPL विधवा महिला.
- मिळणारी मदत: 40 ते 79 वयोगटासाठी दरमहा 300 रुपये आणि 80 वर्षांनंतर दरमहा 500 रुपये आर्थिक मदत दिली जाते.
3. इंदिरा गांधी राष्ट्रीय दिव्यांग पेन्शन योजना (IGNDPS)
शारीरिक किंवा मानसिक अपंगत्व असलेल्या व्यक्तींना सन्मानाने जगता यावे, हा या योजनेचा उद्देश आहे.
- पात्रता: 18 ते 79 वयोगटातील गंभीर दिव्यांग (80% पेक्षा जास्त अपंगत्व) आणि BPL श्रेणीतील व्यक्ती.
- मिळणारी मदत: दरमहा 300 ते 500 रुपयांपर्यंत पेन्शन थेट बँक खात्यात जमा होते.
4. राष्ट्रीय पारिवारिक लाभ योजना (NFBS)
कुटुंबातील मुख्य कमावत्या व्यक्तीचा अचानक मृत्यू झाल्यास त्या कुटुंबावर कोसळणाऱ्या आर्थिक संकटातून सावरण्यासाठी ही योजना आहे.
- पात्रता: 18 ते 59 वयोगटातील मुख्य कमावत्या व्यक्तीचा मृत्यू झाल्यास.
- मिळणारी मदत: संबंधित कुटुंबाला एकदाच 20,000 रुपयांची तातडीची आर्थिक मदत दिली जाते.
5. अन्नपूर्णा योजना
ज्या ज्येष्ठ नागरिकांना पेन्शन योजनेचा लाभ मिळत नाही, त्यांना अन्नाची सुरक्षा देण्यासाठी ही योजना आहे.
- पात्रता: 65 वर्षांवरील ज्येष्ठ नागरिक, जे पेन्शनसाठी पात्र आहेत पण त्यांना लाभ मिळत नाही.
- मिळणारी मदत: दरमहा 10 किलो मोफत धान्य सरकारकडून दिले जाते.
अर्ज कसा आणि कुठे करावा?
या सर्व योजनांचा लाभ घेण्यासाठी तुम्हाला आता सरकारी कार्यालयांचे उंबरठे झिजवण्याची गरज नाही. तुम्ही घरबसल्या खालील पद्धतीने अर्ज करू शकता:
- ऑनलाइन पद्धत: 1. स्मार्टफोनवर UMANG App डाउनलोड करा. 2. ‘NSAP’ (National Social Assistance Program) सर्च करा. 3. ‘Apply Online’ वर क्लिक करून आपली माहिती, बँकेचा तपशील आणि फोटो अपलोड करा. 4. अधिकृत वेबसाइट web.umang.gov.in वरूनही अर्ज करता येईल.
- ऑफलाइन पद्धत: तुम्ही तुमच्या जवळच्या ग्रामपंचायत, नगरपालिका किंवा ब्लॉक डेव्हलपमेंट ऑफिसमध्ये (BDO) जाऊन विहित नमुन्यात अर्ज भरू शकता.
महत्त्वाची टीप: अर्ज करताना आधार कार्ड, बँक पासबुक, BPL रेशन कार्ड आणि वयाचा पुरावा ही कागदपत्रे सोबत ठेवा.
Financial Security Schemes: (FAQ)
Q. सरकारी पेन्शन योजनेचा लाभ घेण्यासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
या योजनांसाठी प्रामुख्याने खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत:
- आधार कार्ड (बँक खात्याशी लिंक असलेले).
- BPL रेशन कार्ड (दारिद्र्य रेषेखालील असल्याचा पुरावा).
- वयाचा पुरावा (शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्म प्रमाणपत्र).
- बँक पासबुक (पैसे थेट खात्यात जमा होण्यासाठी).
- दिव्यांग प्रमाणपत्र (केवळ दिव्यांग पेन्शन योजनेसाठी).
Q. पेन्शनचे पैसे मिळण्याची पद्धत काय आहे?
सर्व सरकारी पेन्शन योजनांचे पैसे DBT (Direct Benefit Transfer) द्वारे थेट लाभार्थ्याच्या आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात जमा केले जातात. यामुळे भ्रष्टाचाराला आळा बसतो आणि पूर्ण रक्कम लाभार्थ्याला मिळते.
Q. राष्ट्रीय पारिवारिक लाभ योजनेचा (NFBS) लाभ कोणाला मिळतो?
जर कुटुंबातील मुख्य कमावत्या व्यक्तीचा (वय 18 ते 59 वर्षे) अचानक मृत्यू झाला, तर त्या कुटुंबाला 20,000 रुपयांची एकरकमी मदत दिली जाते. ही मदत मिळवण्यासाठी मृत्यूच्या दोन वर्षांच्या आत अर्ज करणे आवश्यक असते.
Q. उमंग (UMANG) अॅपवर अर्जाची स्थिती (Status) कशी तपासायची?
अर्ज केल्यानंतर तुम्ही ‘उमंग’ अॅपमधील NSAP सेक्शनमध्ये जाऊन ‘Track Application’ या पर्यायावर क्लिक करा. तिथे तुमचा ‘Application ID’ टाकून तुम्ही अर्जाची सद्यस्थिती (Status) घरबसल्या पाहू शकता.
Q. अन्नपूर्णा योजनेअंतर्गत किती धान्य मोफत मिळते?
अन्नपूर्णा योजनेअंतर्गत पात्र ज्येष्ठ नागरिकांना (ज्यांना इतर कोणतीही पेन्शन मिळत नाही) दरमहा 10 किलो मोफत धान्य दिले जाते. यासाठी 65 वर्षांवरील BPL नागरिक पात्र असतात.
हे देखील वाचा: बांधकाम कामगार योजना 2026: मोफत कीट आणि 50,000 रुपयांच्या लाभासाठी असा करा ऑनलाईन अर्ज