CMEGP Scheme Maharashtra: महाराष्ट्र राज्यातील सुशिक्षित बेरोजगार तरुण, शेतकरी आणि नवउद्योजकांसाठी स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याची सुवर्णसंधी राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिली आहे. ‘मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम’ (CMEGP) या योजनेच्या माध्यमातून नवीन उद्योग उभारण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात कर्ज आणि अनुदान दिले जाते. ही योजना उद्योग संचालनालयामार्फत राबविली जाते, ज्याचा मुख्य उद्देश राज्यातील तरुणांना स्वयंरोजगारासाठी प्रोत्साहित करणे आणि ग्रामीण तसेच शहरी भागात रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण करणे हा आहे.
योजनेचे स्वरूप आणि गुंतवणुकीची मर्यादा
या योजनेअंतर्गत दोन प्रमुख क्षेत्रांसाठी कर्ज पुरवठा केला जातो:
• उत्पादन क्षेत्र: नवीन उत्पादन किंवा प्रक्रिया उद्योग सुरू करण्यासाठी 50 लाख रुपयांपर्यंतचा प्रकल्प मंजूर केला जाऊ शकतो.
• सेवा क्षेत्र: सेवा क्षेत्रातील व्यवसायांसाठी 20 लाख रुपयांपर्यंतच्या प्रकल्पास मान्यता दिली जाते.
यामध्ये लाभार्थ्याला स्वतःचे भांडवल म्हणून ग्रामीण भागात 5 टक्के आणि शहरी भागात 10 टक्के गुंतवणूक करावी लागते. उर्वरित रक्कम बँक कर्ज आणि शासकीय अनुदानाच्या स्वरूपात मिळते.
अनुदान आणि सवलतींचा तपशील
या योजनेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे यामध्ये मिळणारे मोठे अनुदान. लाभार्थ्यांच्या प्रवर्गानुसार अनुदानाची टक्केवारी खालीलप्रमाणे आहे:
| प्रवर्ग | ग्रामीण भाग (अनुदान) | शहरी भाग (अनुदान) |
| सर्वसाधारण प्रवर्ग | 25% | 15% |
| अनुसूचित जाती/जमाती, महिला, अपंग आणि माजी सैनिक | 35% | 25% |
महत्त्वाची टीप: जर तुम्ही ग्रामीण भागात विशेष प्रवर्ग किंवा महिला म्हणून 10 लाखांचा प्रकल्प सुरू केला, तर सरकार तुम्हाला 3.5 लाख रुपयांची थेट सूट देते. म्हणजेच तुम्हाला फक्त 6.5 लाख मुद्दल परत करावी लागेल.
पात्रता आणि आवश्यक निकष
योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्जदाराने खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
• वयोमर्यादा: सर्वसाधारण प्रवर्गासाठी 18 ते 45 वर्षे आणि आरक्षित प्रवर्ग (SC/ST/महिला/अपंग/माजी सैनिक) साठी 18 ते 50 वर्षे वयोगट निश्चित करण्यात आला आहे.
• शैक्षणिक पात्रता: 10 लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जासाठी किमान 7 वी उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे, तर 25 लाख रुपयांपेक्षा जास्त कर्जासाठी किमान 10 वी उत्तीर्ण असणे अनिवार्य आहे.
• इतर अट: अर्जदाराने यापूर्वी केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या कोणत्याही इतर अनुदानित स्वयंरोजगार योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.
कोणकोणते व्यवसाय सुरू करता येतात?
या योजनेअंतर्गत अनेक प्रकारचे लघु आणि मध्यम उद्योग सुरू करता येतात:
• उत्पादन उद्योग: बेकरी उत्पादने, पशुखाद्य निर्मिती, चप्पल-बूट तयार करणे, वेल्डिंग आणि फॅब्रिकेशन युनिट, मसाला उद्योग इत्यादी.
• सेवा उद्योग: सलून किंवा ब्यूटी पार्लर, मोबाईल आणि मोटारसायकल दुरुस्ती केंद्र, इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंची दुरुस्ती, लॉड्री सेवा इत्यादी.
CMEGP योजनेसाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा?
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी उमेदवारांना प्रत्यक्ष कुठेही जाण्याची गरज नाही. तुम्ही घरबसल्या खालीलप्रमाणे अर्ज करू शकता:
• अधिकृत संकेतस्थळ: सर्वात आधी https://maha-cmegp.gov.in/ या अधिकृत पोर्टलला भेट द्या.
• नोंदणी: मुख्य पृष्ठावरील ‘Online Application’ लिंकवर क्लिक करा. येथे ‘Individual’ (वैयक्तिक) किंवा ‘Non-Individual’ असा योग्य पर्याय निवडा.
• माहिती भरा: अर्जामध्ये तुमची वैयक्तिक माहिती, शैक्षणिक पात्रता, घराचा पत्ता आणि ज्या व्यवसायासाठी कर्ज हवे आहे त्या प्रकल्पाची सविस्तर माहिती भरा.
• कागदपत्रे अपलोड करा: तुमचा फोटो, आधार कार्ड, शाळा सोडल्याचा दाखला इ. आणि मुख्य म्हणजे तुमचा ‘प्रकल्प अहवाल’ (Project Report) स्कॅन करून अपलोड करा.
• सबमिट: सर्व माहिती तपासून अर्ज ‘Final Submit’ करा. अर्ज पूर्ण झाल्यावर तुम्हाला एक Application ID मिळेल, तो भविष्यातील संदर्भासाठी जपून ठेवा.
टीप: अर्ज भरताना कोणतीही तांत्रिक अडचण आल्यास वेबसाईटवर दिलेल्या हेल्पलाईन क्रमांकावर किंवा जिल्हा उद्योग केंद्रात संपर्क साधता येतो.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
• पासपोर्ट आकाराचा फोटो आणि आधार कार्ड.
• महाराष्ट्र राज्याचे अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate).
• जन्म प्रमाणपत्र किंवा शाळा सोडल्याचा दाखला.
• शैक्षणिक पात्रतेचे प्रमाणपत्र किंवा मार्कशीट.
• जातीचे प्रमाणपत्र (आरक्षित प्रवर्गासाठी).
• पॅन कार्ड.
• प्रकल्प अहवाल (Project Report).
CMEGP Application Status: तुमच्या अर्जाची स्थिती कशी तपासायची?
मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम (CMEGP) अंतर्गत केलेल्या अर्जाची स्थिती (Application Status) तपासणे अत्यंत सोपे आहे. तुम्ही खालील पायऱ्यांचा वापर करून तुमच्या अर्जाची सद्यस्थिती जाणून घेऊ शकता:
• स्टेप 1: अधिकृत वेबसाईट maha-cmegp.gov.in ला भेट द्या.
• स्टेप 2: ‘Beneficiary Login’ वर क्लिक करून तुमचा User ID आणि Password टाकून लॉगिन करा.
• स्टेप 3: डॅशबोर्डवरील ‘Track Application’ या पर्यायावर क्लिक करा. तुमचा अर्ज क्रमांक टाकून सर्च केल्यास अर्जाची सद्यस्थिती स्क्रीनवर दिसेल.
अर्जाचे विविध टप्पे
• Under Scrutiny: कागदपत्रांची पडताळणी सुरू आहे.
• Forwarded to Bank: अर्ज कर्ज मंजुरीसाठी बँकेकडे पाठवला आहे.
• Sanctioned: बँकेने तुमचे कर्ज मंजूर केले आहे.
टीप: जर ऑनलाइन स्थिती बराच काळ बदलत नसेल, तर आपल्या जिल्ह्याच्या ‘जिल्हा उद्योग केंद्र’ (DIC) कार्यालयाशी संपर्क साधावा. अर्जाच्या प्रत्येक अपडेटचा मेसेज तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईलवरही येतो, त्यामुळे एसएमएस (SMS) चेक करत राहा.
मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम ही योजना राज्यातील तरुणांना आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी बनवण्यासाठी एक प्रभावी पाऊल आहे. योग्य नियोजनासह या योजनेचा लाभ घेतल्यास बेरोजगारीची समस्या दूर होण्यास मदत होईल.
हे देखील वाचा: PMEGP प्रकल्प अहवाल कसा तयार करावा? संपूर्ण माहिती, नमुना फॉरमॅट – येथे पहा