Ladki bahin yojana ekyc: ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण’ योजनेतील लाभार्थ्यांच्या हप्त्यांमध्ये अधिक पारदर्शकता आणि सुलभता आणण्यासाठी राज्य सरकारने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. योजनेचा लाभ केवळ पात्र महिलांनाच मिळावा आणि बोगस लाभार्थ्यांवर नियंत्रण यावे यासाठी ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रिया अनिवार्य करण्यात आली आहे.
या प्रक्रियेमुळे योजनेतील आर्थिक व्यवहार अधिक सुकर होणार असले तरी, अनेक लाभार्थी महिलांना ई-केवायसी करताना मोठ्या अडचणींना सामोरे जावे लागत आहे. विशेषतः, ज्या महिलांच्या पतीचे किंवा वडिलांचे निधन झाले आहे अशा विधवा आणि निराधार महिलांसाठी ही प्रक्रिया गुंतागुंतीची ठरत आहे. मात्र, सरकारने या अडचणींची दखल घेत अशा महिलांचा लाभ सध्या तरी सुरू ठेवण्याचा निर्णय घेतला असून, त्यांच्यासाठी ई-केवायसी पूर्ण करण्याकरिता लवकरच पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध केली जाणार आहे.
ई-केवायसीची अंतिम मुदत 18 नोव्हेंबर 2025 आहे आणि सर्व पात्र महिलांनी ही प्रक्रिया वेळेत पूर्ण करणे बंधनकारक आहे.
ई-केवायसीचे मुख्य उद्देश
• लाभ सुलभ करणे: योजनेतील हप्ते लाभार्थ्यांपर्यंत अधिक सुलभ आणि सुकर पद्धतीने पोहोचवणे.
• पारदर्शकता: योजनेच्या अंमलबजावणीत पारदर्शकता आणणे.
• बोगस लाभार्थी वगळणे: योजनेच्या निकषात न बसणारे किंवा अपात्र असलेले बोगस लाभार्थी शोधून त्यांचा लाभ बंद करणे.
• आधार प्रमाणीकरण: ई-केवायसीमुळे लाभार्थ्यांचे आधार प्रमाणीकरण (Aadhaar Authentication) केले जाते.
ई-केवायसी न करणाऱ्या महिलांना योजनेचा लाभ मिळणे बंद होईल, त्यामुळे ही प्रक्रिया सर्व लाभार्थ्यांसाठी अनिवार्य करण्यात आली आहे.
ई-केवायसी प्रक्रिया आणि मुदत
लाभार्थ्यांना ई-केवायसी करण्याची सुविधा [https://ladakibahin.maharashtra.gov.in] या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
• ई-केवायसी सुविधा उपलब्ध झाल्याची तारीख: 18 सप्टेंबर 2025
• ई-केवायसी पूर्ण करण्याची अंतिम मुदत: 18 नोव्हेंबर 2025
मंत्री अदिती तटकरे यांनी स्पष्ट केले आहे की, ज्यांनी अद्याप ई-केवायसी केली नाही त्यांनी ही प्रक्रिया 18 नोव्हेंबर 2025 पर्यंत पूर्ण करावी.
विधवा महिलांसाठीची मोठी अडचण आणि दिलासा
ई-केवायसी प्रक्रियेमध्ये अनेक महिलांना मोठी अडचण येत होती. ई-केवायसी करताना लाभार्थी महिलेला तिच्या पतीचा किंवा वडिलांचा आधार क्रमांक देऊन ओटीपी (OTP) भरून प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते.
निर्माण झालेला प्रश्न
अनेक लाभार्थी महिलांच्या बाबतीत त्यांच्या पतीचे निधन झाले आहे किंवा वडिलांचे निधन झाले आहे. अशा परिस्थितीत, विधवा आणि निराधार महिलांनी ई-केवायसी नेमकी कशी करायची हा मोठा प्रश्न प्रशासनासमोर उभा राहिला होता.
दिलासादायक वृत्त (सध्याची स्थिती)
महिलांना येणाऱ्या या अडचणीची दखल घेत राज्य सरकारने एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे.
• लाभ सुरू राहणार: अशा अडचणी येत असलेल्या महिलांचा (विधवा/निराधार) योजनेचा लाभ सध्या तरी सुरूच ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
• नियोजन: या संदर्भात अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा झालेली नाही, परंतु येत्या काही दिवसांत अशा महिलांच्या ई-केवायसी संदर्भात योग्य ते नियोजन केले जाईल. म्हणजे, त्यांना ई-केवायसी पूर्ण करण्यासाठी पर्यायी किंवा सुलभ प्रक्रिया लवकरच जाहीर केली जाण्याची शक्यता आहे.
हा निर्णय अशा महिलांसाठी तात्पुरता मोठा दिलासा देणारा आहे, जेणेकरून तांत्रिक अडचणींमुळे त्यांना योजनेच्या लाभापासून वंचित राहावे लागणार नाही.